امّا وقايع پارت را قبل از 69 ق م دو كس شرح داده ، يكى ژوستن است ، كه كتابهاى تروگ پومپه را خلاصه كرده ( صفحهء 87 اين تأليف ) و ديگرى پلوتارك ( صفحهء 84 ) . كتابهاى اوّلى بسنه 9 ق . م خاتمه مييابد ، ولى بواسطه بى مراقبتى ژوستن يا تروگ پومپه وقايع قسمتى از 94 تا 55 ق . م ذكر نشده . نويسنده ديگر ، يعنى پلوتارك جنگهاى كراسّوس و آن‌تونيوس را با اشكانيان شرح ميدهد . راست است ، كه باوجود نوشته‌هاى اين مورّخين و نويسندگان ديگر ، تاريخ پارت باز كاملا روشن نيست و بزمانهائى ميرسيم ، كه نوشته‌هاى راجعه به آن گم شده است ، مثلا زمانها بين 94 و 69 ق . م و نيز بخش‌هائى بين 72 و 227 م . ولى منبع مهمّ ديگرى ، كه موجود است ، يعنى مسكوكات اشكانى ، خصوصا از سنه 37 ق . م ، كه سكّه‌ها داراى تاريخ شده است ، كمك گران‌بهائى بمحقّق مىكند و تحقيقات در جاهائى ، كه در دوره پارتى جزء دولت هند و سكائى بوده ، نيز تا اندازه‌اى تاريخ اين دوره را روشن ميسازد و بالاخره بايد بيفزائيم ، كه علاوه بر دو منبعى ، كه ذكر شد ، يعنى نوشته‌هاى مورّخين و نويسندگان غربى و مسكوكات اشكانى ، بايد سرچشمه ارمنى را هم در نظر گرفت . مورّخين و نويسندگان ارمنستان كتبى از خود باقى گذاشته‌اند ، كه براى تاريخ دولت پارت بىفايده نيست . راست است ، كه اين كتب را از حيث اهميّت و اعتبار نميتوان در رديف كتب يونانى و رومى گذارد ، ولى از اين حيث ، كه ارمنستان ، يعنى مملكتى ، كه باعث آنهمه منازعات و جنگ‌ها بين پارتىها و روميها بود ، چه نظرى بايران پارتى داشت و چگونه ارامنه طرفدار و حامى سلسله اشكانى بودند ، از نوشته‌هاى نويسندگان آن بيشتر روشن است . چون از آنچه در باب سرچشمه‌هاى تاريخ پارت گفته شد ، به اين نتيجه ميرسيم ، كه منبع مهمّ باز همان كتب نويسندگان يونانى و رومى است ، بايد آنها را باختصار شناساند ، تا معلوم باشد ، اينها كىها بوده‌اند ، در چه زمان ميزيسته‌اند و چه نوشته‌اند . بعض اين نوع مورّخين و نويسندگان را ، كه اطّلاعاتى راجع